سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
409
تاريخ ايران ( فارسى )
اولين سكهء نقره پارت با تصوير ارشك اول يا تيرداد اول فصل بيست و هفتم قيام پارتيها و ظهور روم در آسيا پارت يك قطعهء وسيع و پهناورى نيست و بدينجهت براى تأديه نمودن باج و خراج تحت سلطنت ايران ضميمهء هيركانيا شده است و پس از اين . . . و آن گذشته از اينكه مساحت زيادى ندارد جنگل و كوهستانى است و چيزى در آن به عمل نميآيد ( استرابو 11 - 9 - 1 ) پارت اصلى بايد دانست كه پارت ميهن يكقوم دلاور و رشيدى است كه چندين قرن دنياى معلوم را ما بين خود و دولت روم قسمت كرده بود و آن بطوريكه بر نگارنده معلوم است قسمتى از خراسان و استراباد كنونى مىباشد كه من آنحدود را مكرر سياحت و گردش كردهام . حدود اين قطعه را بطور قطع نميتوان تعيين كرد ولى آنچه محقق به نظر ميآيد اينست كه حد ( مرز ) غربى آن هيركانيا قسمتى از مازندران كنونى و يك قسمت از استراباد بوده است و تحقيقا قسمت سفلاى درهء گرگان و اترك جزو هيركانيا و قسمت علياى آن متعلق به پارت مىباشد . در دامنههاى جنوبى توروس اراضى پارت حتى در دورههاى قديم معلوم مىشود كه بيش از دامنهء شمالى آن كوهستان به سمت مغرب امتداد داشته است ، شك نيست كه پايتخت آن در حوالى دامغان بوده است كه در قرون وسطى بنام قومس خوانده ميشد و اين همان اسم تاريخى كوميس است كه از روى مسطورات بطلميوس « 1 » آنقسمت از پارت است كه متصل به هيركانيا
--> ( 1 ) - بطلميوس 6 - 5 - 1 و نيز رجوع شود به استرابو كتاب 11 ، بند 9 ( مؤلف ) .